Column

Wonen in Cambodja

Nadat ik was geïnstalleerd, begon direct mijn éénjarige werktermijn in Cambodja. Een vreemd land waar ik mijn draai moest gaan vinden. Vaak koppelen we ’thuis voelen’ aan een huis, een stad of een land waar we wonen. Maar gedurende mijn werkperiode kwam ik erachter dat ’thuis voelen’ zich niet laat vangen in een plek, maar in mensen?

Iemand die mij liet thuisvoelen was mijn ‘land lady’ Thavy (column en roadmovie; de eerste twee weken in Cambodja). Elke ochtend, wanneer ik naar buiten liep om op mijn fiets naar het ministerie van onderwijs te gaan, lag er onder mijn fiets een klein bloemenoffer of stond de huis eigenares mijn fiets met wierook te zegenen. Altijd met een warme glimlach die meer zei dan woorden kunnen. Thavy woonde met haar gezin naast mij. Hierdoor bouwde we een band op die verder reikte dan die van huurder en verhuurder. Zij maakte mij deelgenoot van haar cultuur, ik haar van de mijne. Ik had oog voor haar en zij voor mij. Ik pakte geregeld haar dochtertje op de arm als zij haar handen vol had. De dozen vol lekkernijen uit Nederland deelde ik met haar gezin. Haar zussen werden mijn kapster en visagist als ik naar bruiloften moest. Ik kocht met haar hulp mijn traditionele werkkleding,  en we gingen elke maandag samen sporten op het dorpsplein. In die oprechte zorg, aandacht en gulheid voelde deze lieve vrouw, als mijn Cambodjaanse thuis.
  
Tekst gaat verder onder de foto’s 

Verbonden zonder jezelf te verliezen

Daarnaast was het me gelukt om een warme band op te bouwen met mijn lokale collega’s op het ministerie van onderwijs (column en roadmovie; werken in Cambodja)Elke vrijdagmiddag sportte ik met collega’s voor het provinciekantoor. Eens per week ging ik met collega’s mee naar de markt om samen de snoeptrommel te vullen met gefrituurde spinnen, sprinkhanen of kuiken eieren. Ik was aanwezig bij de talloze Cambodjaanse nationale festiviteiten of persoonlijke feesten zoals bruiloften en geboortefeesten. Maar bovenal werkte ik dagelijks intensief samen met mijn lokale collega’s, in een sfeer die licht, betrokken en oprecht was. Ze lieten het toe dat ik kon meebewegen in hun cultuur, zonder mezelf te verliezen. Ik heb dat ervaren als een nieuwe vorm van thuis voelen, ver van huis.
  
Tekst gaat verder onder de foto’s

Zien en gezien worden

In Cambodja werkte ik de klok rond. Maar ook al was ik druk, ik leefde. Ik leefde met alle mensen om mij heen. Zo leerde ik al snel de lokale gemeenschap kennen door mijn dagelijks leven in de provincie. Zo was er Putyh de fietsenmarker die me altijd uit de brand hielp, en elke ochtend zijn duim omhoog stak als ik zijn garage passeerde. Chenna de taxichauffeur die mij altijd in 7 uur rijden naar Phom Phen bracht terwijl we liedjes zongen en luid toeterend als hij mij zag. Sovann de monnink wierp mij altijd een brede glimlach toe als ik de tempel passeerde. Sokha waar ik elke middag een glaasje rietsuiker kocht aan zijn omgebouwde tuktuk voordat ik het kantoor binnenstapte. Bopha die een klein zuivelkarretje had en yohurtjes voor mij apart hield als hij deze binnen kreeg via Phom Phen. Lov, de bewaker van de bank met altijd een vriendelijk hoofdknikje als onze blikken elkaar kruiste. Ratha de groenteverkoopster die terwijl ze haar kinderen wiegde ook mijn groente afwoog op de markt. Lina die blij was dat ik elke dag een brood bij haar kocht. De schooljuffen Mony, Rany, Sothea die druk zwaaide als ik voorbij fiets, terwijl ze ondertussen de kinderen naar binnen dirigeerden. En zo kan ik nog wel even doorgaan.
 
Op een normale werkdag had ik, voordat ik het kantoor binnenstapte, al met meer dan twaalf mensen contact gehad. Een jaar lang waren zij voor mij vaste gezichten, en dat werd ik voor hen. Misschien is dat hoe thuis voelen zich langzaam vormt; in zien en gezien worden.
 
 Tekst gaat verder onder de foto’s

Vertrouwen in verbinding

En natuurlijk was daar mijn persoonlijke assistent en vertaler Nipun (column en film; de eerste twee weken). Dag in, dag uit deelde ik met hem mijn zorgen, mijn verwonderingen, mijn trots, mijn tegenslagen en soms ook mijn onbegrip (column en roadmovie; werken in Cambodja). En andersom luisterde ik naar zijn verhalen: zijn leven, zijn keuzes, zijn zorgen, zijn trots, zijn dagelijkse realiteit. We keken met elkaar mee en stelde elkaars adviezen op prijs. Door onze vele werkuren kregen we onze eigen ‘inside jokes’ en na verloop van tijd hadden we aan één oogopslag voldoende. Hierdoor bouwde we een ongekende sterkte band op met elkaar. Binnen mijn werkzaamheden vertrouwde ik Nipun dat hij nuance en culturele sensitiviteit aanbracht in zijn vertaling. Tegelijkertijd gaf hij mij het vertrouwen door mij zélf te laten luisteren en praten en vertaalde hij uiteindelijk alleen nog maar subtiele betekenisverschillen van woorden in mijn oor, zodat ik het Kmer nog beter kon leren begrijpen. Ik voelde dat onze samenwerking ook thuisvoelen betekent: een wederzijdse vertrouwensband waarin je mag leren, struikelen en groeien.

Samen

Naast de lokale collega’s en vrienden verzamelde zich in korte tijd ook een hechte groep internationale mensen om me heen. In Phom Phen met de mensen van VSO, de VN – UNICEF en vele andere organisaties waar ik mee samenwerkte. Maar bovenal leerde ik een hechte groep expats kennen in Kratie. Kratie bleek namelijk een strategische plek voor zowel nationale als internationale organisaties. Vrijwel iedere expat die daar werkte, vond zijn weg naar onze kleine, maar warme community. Mensen uit Canada, UK, Frankrijk en Iran werkten er als mensenrechtenadvocaat, als directeur WNF (column en film: Hurry up, life doesn’t wait for you) als adviseur bij Save the Children, of — zoals ik — bij het ministerie van onderwijs. Doordat Kratie zo klein is, woonden we allemaal op loop- of fietsafstand van elkaar, vaak niet meer dan een paar straten verwijderd van elkaar. Vrijdagavonden stonden standaard in het teken van samen pizza eten in ons vaste restaurant. Tijdens het eten werden altijd eerst de wekelijkse frustraties gedeeld en successen gevierd om vervolgens te genieten van de lange avond die nog voor ons lag. Verjaardagen gingen nooit ongemerkt voorbij en feestdagen van alle geloven werden samen gevierd. Als iemand ziek was, zorgden we voor elkaar, en als je doordeweeks behoefte had aan een drankje, was er altijd wel iemand die je vergezelde. Onze gedeelde ervaring, ver weg van huis, familie en vrienden, werd de grond waar iets groeide, wat verdacht veel op thuis lijkt.
 
Tekst gaat verder onder de foto’s

Thuis begint van binnenuit

Kratie. Voor ruim een jaar was dit prachtige stadje aan de Mekong het hart van mijn leven. Het was een plek waar ik kon vertrouwen op mijn eigen thuisbasis-gevoel waar vanuit ik de wereld om mij heen kon ontmoeten. Ontmoetingen met mensen die vanuit dezelfde openheid in verbinding traden met mij. Thuis is zelden een plek, maar is een staat van zijn die in jezelf begint, en zich in verbinding met andere verder ontvouwt.
 

SHARE & SPREAD WISDOM 

ROADMOVIE

© All rights reserved Wisdom Lab
Su-Anne van Waes