Column

De kracht van het 'niet weten'

Een beetje onwennig was het wel. Toen ik mijn baan in Cambodja accepteerde wist ik dat ik zou gaan werken als onderwijsmanager bij het ministerie van onderwijs in het provinciale kantoor in het oostenlijke stadje Kratie. Een klein stadje acht uur rijden van Phom Phen, acht uur rijden van ziekenhuisvoorzieningen en acht uur rijden van vanzelfsprekenheden. Ik kende de stad niet, ik had geen woning en ik kende er niemand. En juist dat; het ‘niet weten’ bleek achteraf mijn grootste voordeel.

Aankomst in Kratie

In Kratie zit het oostelijk provincie kantoor van het ministerie van onderwijs waardoor ik gemakkelijk de 300+ scholen kon bereiken die onder mijn verantwoordelijkheid vielen (lees de column; werken in Cambodja of bekijk de film; werken in Cambodja). Na een week inwerken op het hoofdkantoor in Phom Phen en een spoed taalcursus Kmer, reisde ik een tikkeltje zenuwachtig af naar de provincie naar het stadje Kratie. Een stad acht uur ten oosten van Phom Phen,  2 uur van de Vietnamese grens.
 
Ik had drie dagen te tijd gekregen om mijn zaken te regelen in Kratie (roadmovie; de eerste twee weken). Dat betekende; 1) mezelf aanmelden bij het politie bureau in Kratie als inwoner, 2) kennismaken bij het provinciale ministerie van onderwijs, 3) op zoek naar een huis en inboedel en 4) het definitief aanstellen van een assistent die voor één jaar fulltime naast mijn zij zou staan bij al mijn werkzaamheden.

Intunen

Toen ik na acht uur de taxi uitstapte stond Nipun op mij te wachten. Hij was aangesteld als  mijn tijdelijke assistent. Verlegen en bescheiden gaf de 45 jarige man mij een hand en vroeg of ik een goede reis had gehad. Hoewel ik stuiterde van enthousiastme tunde ik in op zijn energie en zei rustig dat ik een goede reis had gehad. Al eerder bij mij werk in Nederland en in Nepal had ik geleerd dat intunen een onmisbare vaardigheid is die vele voordelen oplevert als je durft te opereren vanuit niet-weten.

Huis vinden

Nipun vroeg verlegen wat ik als eerste wilde regelen. Landen in het onbekende begint voor mij met ruimte maken voor een stabiele basis. Hoewel ik hiervoor een beroep kan doen op mijn innerlijke thuisbasis, volgt een letterlijke plek om te landen vrijwel direct daarna.  

Nipun knikte en vertelde dat hij als voorwerk al 4 huizen had uitgezocht. Twee traditionele houten huizen en twee moderne huizen. Met een tuktuk reden we door het stadje en gingen we de huizen langs. Omdat mijn voorkeur een traditioneel huis had starte we daar. We stopte bij een prachtig huis, wat leek op een idillysche ansichtkaart. Het huis lag in een bananenbomen veld, het donkere teak hout schitterde in ze zon en stond trots op hoge houten palen. Via een mooie houten trap kwam je op de porch, waar een prachtige stoel in het zonnetje uitnodigend stond te stralen. Binnen zag alles er verzorgd en authentiek uit het houd geleefd maar goed onderhouden, het licht dat zacht door de kieren viel en de ruimte vulde zich met warmte. Het had de charme van een plek met een verhaal. 

Hoewel het goed voelde gaf ik aan ook even bij het tweede huis te willen kijken alvorens ik een keuze zou maken. We reden met de tuktuk een paar straten verder waar Nipun tutterde dat we gearriveerd waren. Meteen kwam er een hartelijke Cambodjaanse vrouw naar buiten lopen met de meest vriendelijke glimlach, glinsterende ogen en haar armen wijd gespreid. Ze liet me kennismaken met haar man en drie kinderen om vervolgens de sleutels te pakken van het huis naast hen. Twee geel geschilderde hoge loodzware stalen deuren opende zich waarachter een huis zich ontvouwde. Een grote woonkamer met dressoir, een bank en bureau, een grote leefkeuken met tafel, stoelen en gesloten voorraadkast, een balkon die uitkeek over bananenbomen, een washok met wasmachine, een groot balkon, een slaapkamer met airco en een badkamer ensuite. Het huis was gemaakt van beton en voor de grote ramen zat gaas zodat ongedierte buiten blijft. 

Terwijl Nipun en de ‘land lady’ druk aan het kletsen zijn over het huis keer ik terug naar mijn gevoel. Ik weet dat ik lange werkdagen ga maken en dat mijn huis mijn veilige haven wordt waar ik kan bijtanken. Terwijl ik de woonkamer in kijk realiseer ik mij dat een huis zonder stress (airco, geen ongedierte, wasmachine, veiligheid door buren) mij zou helpen om tot rust te komen. Daarnaast zag en voelde ik hoe oprecht de ‘land lady’ zich om mij bekommerde. 

Er waren nog twee huizen die ik kon bezichtigen, en rationeel was het wellicht logisch om alles te bekijken zodat ik kon vergelijken. Maar soms hoef je het niet te weten; soms weet je het door te voelen. De Cambodaanse eigenares vangt mijn blik op en vraagt: “You like?” Waarop ik glimlachend antwoord: “Yes, I take it!” Verheugd klapt ze in haar handen en zegt: “Welcome to my family!” waarna we elkaar enthousiast een knuffel geven. In mijn ooghoeken zie ik Nipun glimlachen en bevestigend knikken.

Naar het politiebureau

Nadat we de administratie hadden geregeld sprinen we snel terug in de tuktuk. Nipun wijst onderweg naar een paar kraampjes op straat waar ik potten en pannen kan kopen voor in mijn huis, terwijl we doorrijden naar het politie bureau. 
 
Ik had vanuit Nederland papierwerk meegekregen (uitgebreide verklaringen van goed gedrag) die ik nodig had voor een provinciale inschrijving. Terwijl we het terrein oprijden staan twee agenten in hun uniform en een strak gezicht ons al op te wachten. We geven elkaar een hand en gaan zitten aan een kleine tafel. Beide heren stellen een paar vragen over mijn werk, noteren het adres op van mijn net geselecteerde woning, en geven mij een adres waar familie en vrienden veilig pakketjes naartoe kunnen sturen. 
 
Net toen ik dacht dat alles rond was vroeg de agent of ik al een telefoonnummer had geregeld tijdens mijn eerste week in Phom Phen. Ik bevestigde, waarop hij zegt: “good, give me your phone”. Enigsinds verbaasd overhandig ik mijn telefoon waarop hij meteen driftig een number intoetst, opslaat, en een keer keer laat overgaan. Een man aan de andere kant neemt op en praten een paar zinnen in het Kmer. Hoewel ik nog geen woord kon verstaan voel ik de betrokkenheid. Terwijl hij ophangt en mijn telefoon teruggeeft laat de agent zien dat hij het nummer onder SOS heeft opgeslagen en zegt: “If you ever are in trouble here in Cambodia, call this number”. Ik knikte, bedankte de agenten en liep samen met Nipun terug naar buiten. Ik voelde aan tafel niet de behoefte om te vragen wie ik dan bel. Soms hoef je niet precies te weten wat er is afgesproken, soms is het voldoende om vertrouwen te voelen dat je wordt opgevangen als het nodig is.
 
Terwijl we de tuktuk instapte verloste Nipun mij al met het antwoord. Met een geruststellende knipoog zei hij; “they will take good care of you. They called the policy chief of the province and asked to protect you at all times”. 

Eerste bezoek op werk

De volgende dag gingen we langs op het provinciaal kantoor van het ministerie van onderwijs. Ik was op het hoofdkantoor in Phom Phen voorbereid dat mijn provinciale collega’s minimaal Engels zouden spreken. Ik liep samen met Nipun het terrein op waar we werden ontvangen door hoofd van het provincie kantoor. 
 
Eenmaal binnen viel meteen op dat iedereen traditionele kleding aan had. Ik was met een lange rok en een colbertje keurig gekleed, maar ik voelde me alsnog niet gepast gekleed. De baas van het provincie kantoor knikte naar mij en starte het gesprek in hoog tempo met Nipun in het Kmer. Het leek of ze meteen ter zaken kwamen en spraken over mijn opdracht (zie blog). Ik kon slecht pijlen of hij nu blij of niet blij was met mijn komst. Expats binnen lokale overheidsinstellingen worden vaak als indringers gezien ook al kom je met de beste bedoelingen. Ik besloot te gedijen in het ongemak wat ik voelde, te gedijen in het grote niet weten hoe de werkrelatie zich verder zou ontwikkelen. Ik besloot te vertrouwen in het jaar wat nog voor mij lag.

Aanstellen van assistent

Na drie dagen restte mij nog één beslissing; of ik met Nipun of met een andere assistent het komende jaar wilde gaan samenwerken. Het was een belangrijke positie want mijn assistent zou functioneren als mijn tolk, mijn rechterhand bij werkzaamheden én mijn steun en toeverlaat bij alle zaken die op mijn pad zouden komen. Op de eerste dag overhandigde Nipun mij een lijst met namen van andere kandidaten die ik kon uitnodigen voor een sollicitatiegesprek. Ook zijn eigen naam stond op de lijst. Ik dankte hem en nodigde hem meteen uit om op de derde dag samen uit eten te gaan zodat we in ieder geval deze eerste drie dagen samen konden afronden.

De dagen vlogen voorbij. Na drie overvolle dagen, waar iedere minuut was gevuld, hadden we eindelijk tijd om samen rustig te zitten en samen te eten. We zaten in een restaurant wat niet meer was dan een garagebox met lage rode krukjes. Terwijl we een rijstgerecht vanuit onze schoot opaten zei ik tegen Nipun dat ik geen sollicitatiegesprekken meer wilde voeren. Hij stopte met eten en keek mij verbaasd aan. “Ik wil graag jouw aannemen jij natuurlijk de baan wilt accepteren en met mij wilt samenwerken”.

Hij lachte verlegen en zei dat hij dit wilde maar vroeg direct daarna of ik het zeker wist. Ik vertelde hem dat ik na drie dagen samenwerken Nipun op de werkvloer verlegen vond; hij praatte zachtjes en keek soms vertwijfelend uit zijn ooghoeken of hij iets moest vertalen of niet. Ik vroeg of hij deze observatie herkende. Hij knikte instemmend en vroeg of hij iets moest veranderen. Ik zei dat we gaandeweg meer naar elkaar toe zullen groeien als team, maar dat hij in de basis juist niks aan zichzelf hoeft te veranderen. Ik vertelde hem dat luisteren vaak een krachtigere eigenschap is dan spreken, dat in zijn bescheidenheid preciezie zat, dat ik in zijn afwachtende houding zorgvuldigheid zag, en ik in onze blikken direct wederzijds vertrouwen voelde. Voor het eerst in drie dagen zag ik een brede trotse glimlach op Nipun zijn gezicht. De afgelopen drie dagen wist ik veel niet, maar één ding wist ik zeker; Nipun en ik zouden ondanks onze verschillen samen een goed team vormen, en dat is later ook gebleken (film; werken in Cambodja)

Niet weten

En dat is misschien de grootste les van die eerste dagen in Kratie (roadmovie; de eerste twee weken). Niet weten is vaak geen nadeel maar een groot voordeel. Niet weten is geen gebrek aan kennis, het is een ontvankelijke houding. De bereidheid om te luisteren voordat je begrijpt. Te voelen voordat je beslist en te vertrouwen zonder garanties. Het vraagt bereidheid om te bewegen in wat zich nog niet laat voorspellen. Niet weten vraagt je om aandachtig te zijn, om open te zijn en flexibel te zijn. Het dwingt je; te zijn. 

SHARE & SPREAD WISDOM 

ROADMOVIE

© All rights reserved Wisdom Lab
Su-Anne van Waes